วัดบวรนิเวศวิหาร  ตั้งอยู่ที่ถนนพระสุเมรุ  แขวงบวรนิเวศน์  เขตพระนคร  กรุงเทพมหานคร  สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ  กรมพระราชวังบวรสถานมงคลในรัชกาลที่  3  ทรงสถาปนาขึ้น  ณ  บริเวณอันเป็นที่พระราชทานเพลิงศพเจ้าจอมมารดาของพระองค์เจ้าดาราวดี  พระราชชายา  สันนิษฐานว่าคงสถาปนาขึ้นระหว่างปี  พ.ศ.  2369  -  2374

                เดิมเรียกว่าวัดใหม่  คงเนื่องมาจากสร้างขึ้นใหม่ติดกับวัดรังษีสุทธาวาส  ซึ่งมีมาแต่รัชกาลที่  2  ครั้น  พ.ศ.  2379  วัดนี้ว่างเจ้าอาวาส  พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว  จึงทรงอาราธนาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  ขณะยังทรงผนวชอยู่และประทับจำพรรษา  ณ วัดสมอราย  (วัดราชาธิวาสในปัจจุบัน)  ให้เสด็จมาอยู่ครองวัดนี้  อันเป็นเหตุให้ได้พระราชทานนามว่า  วัดบวรนิเวศวิหาร  หรือเรียกกันสั้น ๆ  ในครั้งกระนั้นว่าวัดบน  พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว      จึงทรงเป็นเจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหารเป็นพระองค์แรก  และวัดบวรนิเวศวิหารได้ชื่อว่าเป็นวัดธรรมยุตวัดแรก